Yazılım Projelerine Zaman Ekseninde Bakış II – FİZİBİLİTE

2.701

Fizibilite çalışması yürütürken sorgulanması gereken en önemli şey daha önce de bahsettiğimiz “Attığımız taş ürküttüğümüz kuşa değecek mi?” kısmıdır.

Daha önce de bahsetmiştik; isterseniz bir Startup proje olsun, isterseniz mevcut bir yazılıma ek bir modül veya özellik ekleme olsun fizibilite çalışması yapılmalıdır. Fizibilite çalışmasının büyüklüğü ve ayrıntısı yapılacak projenin büyüklüğüne göre değişebilmektedir. Dolayısıyla aylarca bir araştırma da gerektirebilir veya ilgili piyasayı bilen bir grup ile tartışma şeklinde de yapılabilir ama illa ki yapılacak işin getirisi ve götürüsü değerlendirilmelidir. Eskilerin deyimiyle Hilal-i Ahmer’e çalışmıyoruz illa ki bir gelir ve/veya fayda oluşturmalıyız.

Bu aşamaya kadar projenizin olgunlaşmış bir fikir haline geldiğini konuşmuştuk. Dolayısıyla bu fikrin ürün olarak sonuçlanması için ne kadar süre ve bütçe gerekir ve bu gider karşılığında ne kadarlık bir gelir veya fayda beklentiniz var, ana teması ile oluşturulan fizibilite çalışması yolumuzu aydınlatacaktır. Proje Yönetiminin %75 oranında planlama işi olduğunu ve fizibilitenin planlamanın temelini oluşturacağını da unutmayalım.

Nasıl Yapılır?

Bahsettiğim gibi nasıl yapacağınız size kalmış ama genel birkaç başlık ve yöntem vermek isterim. Özellikle Startup bir proje yapacaksak mutlaka değerlendirilmesi gereken birkaç başlığı belirteyim ki yatırımcı aramaya kalkarsanız nelerin mutlaka olması gerektiği konusu daha aydınlık olsun. Bu aşamada parayı veren eli kendiniz olarak düşünüp ben olsam para verir miydim diye düşünerek, gerçekçi ve ayakları yere basan bir çalışma yapmak önemlidir. Şişirilmiş bir fizibilite ile çalışmak en çok kendinizi kandırmak olur. Zaten şişirilmiş bir fizibilite ile yatırımcı bulabiliyorsanız kendi saadet zincirinizi kurun gitsin. (Ülkemizde hala yaşanan vakıalardır; bu aralar bitcoin saadet zincirine dahil olup çevresini kekledikçe Ferrari alacağını düşünenler var.)

Şimdi sıfırdan yapılacak ve yapmak için yatırımcı bulmanız gereken bir proje için olduğunu düşünerek kademe kademe gidelim:

  1. Özet ve Kapsam: Anlaşılacağı üzere olgunlaşmış fikrin ve kapsamının bir özeti bu aşamada mutlaka hazırda olmalıdır ki inceleyen kişiler (yatırımcı) projeniz hakkında fikir edinebilsin.
  2. Teknik Analiz: Kodlama dili/framework seçimi gibi kriterleri baştan belirlemek büyük avantaj sağlayacaktır. Teknik değerlendirmeyi projenizin en başında bir kere yapmak ve know-how’ı değerlendirmek büyük katkılar sağlayacaktır.

Modüler Yapı: Mümkünse proje modüller halinde bölünebilir ve araştırılabilir olsun. Böyle bir bölümlendirme hem proje çekirdeğini (Core diyelim) doğru belirlemeyi hem de fazlara bölmeyi sağlayacaktır. Günümüz dünyasında yazılıma para vermemek için elimizden geleni yaptığımız düşünülürse yazılımı mümkün olduğunca ucuz tutmak modülleme ile sağlanır.  Core ücretsiz veya çok düşük ücretli tutulurken, eklenen her modül küçük bir ek ücret ile sunulabilir. Bundan sonraki her başlığı core ve modüller için ayrı ayrı yapabilirsiniz ve büyük projeler için bunu yapmak büyük fayda sağlayacaktır.

Aynı zamanda önceliklerin belirlenmesi de bu aşamada yapılmalıdır. Öncelik belirlemede MoSCoW methodunu örnek olarak verebilirim.

MoSCoW Methodu: Must, Should, Could, Won’t olarak başlıklara bölerek proje önceliklerini belirlemek amacıyla kullanılan bu method’tan faydalanabilirsiniz. Bu method ile bölünmüş projenizin zaman ve maliyet analizlerini her başlık için ayrıca yapabilir ve Won’t kısmını netleştirebilirsiniz.

  1. Zaman ve Maliyet Analizi: Projenizi gerçekleştirmek için elbette maliyetleriniz olacak. Maliyetleri kalem kalem belirleyip bütçelemek sapmaların da erken farkına varmanızı sağlayacaktır. Kodlama (işçilik), Server vs ne maliyetiniz varsa belirtmek gerekmektedir. İşçilik maliyetinizi belirtmek için zaten kabaca bir zaman tahmini yapmak zorundasınız. Örneğin biz iki yazılımcı ile bu işi bir yılda yaparız derseniz 24 adam/ay olarak maliyet ortaya çıkmış demektir. (tabi düzenli değil mevcut işiniz dışında çalışacaksanız ona göre bir tahminleme gerekmektedir.) Bu değerlendirmeyi yaptığınızda elinizde kabaca bir zaman ve maliyet tahmini bulunmakta ve bütçenizi belirleyeceğiniz referansı görebilir durumdasınız. Şu an projenin başlangıç (initiation) aşamasındayız ve PMI (Project management Institute) der ki proje tahminlerinde (özellikle de maliyette) başlangıçta yapılan tahminler genellikle -%25 ile +%75 arasında değişiklik gösterebilmektedir. Yani hem zaman hem de maliyet yönünden kendinize buffer koymak zorundasınız.
  2. Pazar Analizi: Projeyi bitirdiniz peki satabilecek misiniz? Kullanıcılar alternatifler varken sizin projenizi kullanacaklar mı? Mutlaka acaba satabilir miyiz, satarsak hangi platformda satacak, nasıl reklam yapacağız sorularını düşünmelisiniz. Kısacası pazarlama kanallarınızı belirlemeli ve ne kadar sürede geri dönüş alabileceğiniz düşünmelisiniz.

Bu ana başlıkları değerlendirmek için isterseniz sıfırdan kurulan bir işletme isterseniz sıfırdan yapılma bir proje olsun farklı alt başlıklarda analiz teknikleri mevcuttur. Özellikle SWOT Analizi, PESTLE Analizi, Porter 5 Güç Modeli öne çıkan metotlardır. Birini veya daha fazla kullanabileceğiniz gibi sizinle ilgisi olmayan başlıkları çıkarabilirsiniz. Bahsedilen bu metotlarla ilgili nette fazlasıyla kaynak mevcut sadece çoğunluğunun işletmeler hakkında olduğunu gözden kaçırmayıp sizin proje için yaptığınızı unutmayın.

Mümkünse usta bir yatırımcı gibi her noktada (zaman, maliyet, pazar gibi) Take Profit (TP – Kar al) ve Stop Loss (SL – Kaybı durdur) noktalarınızı da belirleyin. Ne kadar devam edip nerede çekileceğinizi bilmek her şeyin plana uygun olmasını sağlayacaktır. En nihayetinde Joker abimizin de söylediği gibi bir şey plana uygun gidiyorsa kimse paniklemez.

Yukarıda az çok bahsettik ama yeniden hatırlatayım: Fizibilite çalışması yapılırken en çok yapılan hata iyimserliktir. Maliyeti ve zamanı iyimser tahmin etmek, pazar analizinin doğru yapılmayarak yatırım geri dönüşlerinin hızlı ve yüksek olacağını düşünmek gibi iyimserlikler ileride projenin rafa kalkmasına ve bıkkınlık oluşmasına neden olabilir.

NOT: SWOT, PESTLE ve Porter 5 Güç gibi yöntemler genellikle işletmeler için yapılırken projeler için yapılabileceği es geçiliyor. Üç yöntemden de ileride örnekler yapacağız.

Yorum yaz

Email adresiniz yayınlanmayacaktır.